Inhuren via broker of MSP: Waar schuurt het marktmodel met de Aanbestedingswet?

📲 Geen inkoopnieuws missen? Volg Inkooppub via WhatsApp en ontvang meldingen van nieuwe artikelen en updates!

‍

Steeds meer overheidsorganisaties ruilen hun DAS in voor een broker of MSP, maar de juridische valkuilen zijn groot. Want wanneer verandert een transparant marktmodel ongemerkt in een onrechtmatige voorkeursbehandeling? Dit informatieve artikel bespreekt de jurisprudentie over dit onderwerp en de inzichten van juridisch experts.

Publieke organisaties kiezen steeds vaker voor het marktmodel bij het inkopen van flexibele arbeid. Na een stijging van 62% in het aantal aanbestedingen in 2025, zet deze trend strak door. Tot en met augustus 2026 staat de teller al op 45 aanbestedingen, goed voor een totale contractwaarde van € 2,91 miljard.

De oorzaak van deze verschuiving is helder: inhuur wordt steeds complexer. Organisaties zoeken grip op hun flexibele schil, willen versnippering tegengaan en verlangen naar uniformiteit in contracten en scherpe risicobeheersing. De marktcijfers laten zien dat steeds meer publieke opdrachtgevers stoppen met een dynamisch aankoopsysteem (DAS). Zij stappen over op een broker of managed service provider (MSP) voor meer regie op hun externe inhuur.

Definitie

Inhuren via het marktmodel is vanuit aanbestedingsperspectief best bijzonder. De mededinging tussen leveranciers vindt pas plaats nadat de aanbestedingsprocedure is afgerond. De aanbestedende dienst contracteert hierbij in de regel één partij. Deze zal met een brede marktbenadering, en in samenwerking met toeleveranciers en zzp’ers, de aanvragen invullen.

Dit verschilt fundamenteel van een traditionele raamovereenkomst met voorkeursleveranciers. Je legt namelijk een procesvraag neer bij de markt om de beste kandidaat tegen een marktconform tarief te vinden. Publieke organisaties passen dit model vooral toe bij grote inhuurvolumes en/of een breed scala aan functieprofielen.

Waar schuurt het marktmodel met de Aanbestedingswet?

Bij het marktmodel besteed je geen inhuurkrachten aan, maar het proces van inhuren. Dit brengt specifieke juridische spanningsvelden met zich mee rondom de vraag wie de eerlijke mededinging bij het verstrekken van de daadwerkelijke inhuuropdrachten waarborgt:

Direct handmatige gunning verdringt de markt (Art. 1.9 AW)

De daadwerkelijke competitie voor inhuuropdrachten vindt pas ná de gunning plaats, "achter de schermen". Wanneer een broker inhuuraanvragen niet transparant en openbaar uitzet, ontstaat een besloten selectie die de wettelijke mededinging doorkruist. Ook het één-op-één contracteren van 'eigen wervingen' uit het netwerk van de aanbestedende dienst omzeilt de eerlijke mededinging en verdringt de markt.

Eigen personeel aanbieden verstoort de gelijke behandeling

Sommige brokers en MSP’s detacheren ook eigen personeel. Zodra zo'n partij ook eigen kandidaten mag voordragen op inhuuraanvragen, vervalt hun onafhankelijke rol. Zonder strikte kaders en voorwaarden ontstaat er een directe schijn van belangenverstrengeling en ongelijke behandeling ten opzichte van andere leveranciers.

Het clusterverbod (Art. 1.5 AW)

Het bundelen van alle inhuurcategorieën (finance, HR, juridisch, IT, bedrijfsvoering, etc.) bij één partij vereist een deugdelijke motivering. Je moet kunnen verantwoorden waarom samenvoegen het MKB niet onnodig uitsluit.

Handelt een broker of MSP niet volkomen neutraal en openbaar, of krijgt één leverancier bevoorrechte toegang tot aanvragen? Dan is er simpelweg geen sprake meer van een marktmodel, maar van een traditionele raamovereenkomst met een voorkeursleverancier.

Rechtspraak en adviezen

Rechters en de Commissie van Aanbestedingsexperts geven duidelijke kaders voor de praktijk:

Mag een MSP-model überhaupt? (Gemeente Eindhoven, 2019)

Ja, de rechter oordeelde dat een MSP-model rechtmatig is. Wel stelde de voorzieningenrechter duidelijke randvoorwaarden. De aanbestedende dienst moet in de aanbestedingsdocumenten vooraf helder vastleggen hoe de bepaling en gunning van nadere opdrachten verloopt. Ook dient de overeenkomst waarborgen te bevatten voor het openbaar publiceren van inhuuropdrachten, het neutraal handelen van de MSP en het bieden van gelijke kansen aan alle leveranciers op de markt.

Gelijkheid en informatievoorsprong (TenneT, 2023)

Zittende leveranciers beschikken vaak over historische data, zoals de feitelijke verdeling van de inhuurpopulatie en actuele inkooptarieven. Volgens een nieuwe inschrijver belemmerde deze kennisvoorsprong een eerlijke concurrentie. De voorzieningenrechter oordeelde dat de inschrijver deze bezwaren proactief en tijdig (vóór inschrijving) naar voren had moeten brengen op grond van het Grossmann-beginsel. Wacht een inschrijver hiermee tot na de gunning, dan verliest deze het recht om nog bezwaar te maken.

Beleidsvrijheid bij prijsmodellen (Gemeente Deventer, 2024 & 2025)

De rechter laat aanbestedende diensten veel ruimte bij het inrichten van hun gunningsmethodiek. De voorzieningenrechter oordeelde dat het voorschrijven van een minimale en maximale opslag (fee) juridisch houdbaar is, mits de regels vooraf transparant en voor iedereen gelijk zijn. Uurtarieven hoefden niet in het prijscriterium te zitten, zolang zij aantoonbaar onderdeel zijn van de kwaliteitsbeoordeling. Voorbeelden bij deze aanbesteding waren het uitvoeren van benchmarks en tariefonderhandelingen.

Gunnen op uitsluitend een 'broker fee' (CvAE Advies 659, 2022)

Marktpartijen maakten bezwaar tegen enkel gunnen op basis van de fee (marge of opslag) bij een aanbesteding voor broker-dienstverlening. De commissie beoordeelde het als ondeugdelijk wanneer de inhuurkosten zelf (de uurtarieven van de professionals) geen rol spelen in de beoordeling. Door een dergelijke opzet bestaat het risico dat de opdracht niet wordt gegund aan de inschrijver met de economisch meest voordelige inschrijving (EMVI). Wel geldt dat een advies van de Commissie zwaar weegt in de praktijk, maar formeel geen jurisprudentie vormt.

Inzichten van advocaten: hoe borg je de rechtmatigheid?

Juridisch experts benadrukken dat het succes van de aanbesteding valt of staat met de inrichting van de keten:

Anke Stellingwerff (aanbestedingsadvocaat):

"Rechtmatig inkopen via het marktmodel eist dat volledige mededinging plaatsvindt op kandidaatniveau. De broker of MSP moet inhuuropdrachten transparant op een openbaar portaal publiceren, zodat elke geschikte leverancier gelijke kansen krijgt. Het werken met besloten voorkeurslijsten of 'tier-modellen' beperkt de mededinging en maakt de inzet via een raamovereenkomst al snel onrechtmatig."

Erik Plas (Advocaat & Universitair docent):

"Een broker treedt niet op als aanbestedende dienst. Het werven en contracteren van kandidaten vormt namelijk een privaat inkoopproces waarop private spelregels gelden. Een zware minicompetitie conform de Aanbestedingswet is dan ook niet altijd nodig. Wel eist deze rol dat de broker neutraal opereert en de markt breed doorzoekt. Transparantie over gemaakte keuzes borgt hierbij het publieke belang.”

Beide advocaten zijn het erover eens dat een broker of MSP als neutrale en onafhankelijke tussenpersoon dient te handelen. Transparantie over gemaakte keuzes blijft essentieel bij contracten waar honderden miljoenen euro's aan publiek geld doorheen stromen.

Conclusie: Naar een volwassen en rechtmatige inhuurketen

De markt voor broker- en MSP-dienstverlening groeit niet alleen in omvang, maar ontwikkelt zich ook razendsnel. De focus verschuift van 'puur administratief ontzorgen' naar strategisch talent- en compliancemanagement. Overheid en marktpartijen bouwen zo samen aan een professionele inhuurketen. Tegelijkertijd beweegt de markt mee. Nieuwe, innovatieve spelers betreden het speelveld, wat meer te kiezen geeft.  

Publieke opdrachtgevers kunnen hun behoefte nu veel scherper definiëren. Vraag jezelf vooraf goed af: welke specifieke ondersteuning zoek je precies, en welk probleem moet de leverancier oplossen? Vraag in een tender daarom niet langer simpelweg om "een partij die de inhuur regelt". Schrijf vooraf helder voor hoe de broker of MSP gelijke markttoegang, volledige transparantie en strikte naleving van wetgeving (zoals de Wet DBA) voor jouw organisatie borgt. Met de juiste juridische kaders in de raamovereenkomst benut je de effectiviteit van het marktmodel, terwijl je de rechtmatigheid volledig waarborgt.

‍