Op 29 maart 2022 diende Queeny Rajkowski (VVD) samen met PVV Kamerlid Danai van Weerdenburg een motie in die de regering opriep werk te maken van een veiligere toeleveringsketen in de inkoop. Bij mij was de weerstand al georganiseerd. `Hoezo?! We stellen toch al allerlei eisen aan leveranciers. Moeten we nu nog meer bureaucratie gaan optuigen terwijl we juist veel minder willen...'
Met de kennis van nu, kijk ik achteraf wel terug op mezelf als iemand die op dat moment wel erg naïef was. Ja: naïef. Niet dom, want ik vind achteraf gezien dat ik met best wel verstandige dingen bezig was. Maar wel naïef. De boze buitenwereld was in mijn ogen ver weg.
We hebben in het overzichtelijke Nederland de zaakjes best wel goed voor elkaar. Ook op inkoopgebied. Eigenlijk te goed. We leven de regels in Nederland goed na, en jurisprudentie leggen we soms voor onszelf onnodig beperkend uit. Ja: onnodig beperkend. We geven onszelf dan minder ruimte dan andere landen die met dezelfde EU-richtlijnen en dezelfde jurisprudentie te maken hebben. Dus: waarom zouden we daarbovenop nóg wat beperkends aan onszelf gaan opleggen? Er gaat niets fout!
Misschien een beetje vergelijkbaar met de oorlogvoering in de wereld. We zijn toch veilig met al onze geavanceerde systemen. Toch? Tot enkele jaren later bleek dat je met een paar relatief eenvoudige drones die geavanceerde systemen behoorlijk zwaar kunt raken.
De motie van Rajkowski en Van Weerdenburg werd aangenomen. We moesten aan de slag. 2022. We moesten aan de slag met instrumentarium dat Defensie al enkele decennia heeft: de ABDO, Algemene Beveiligingseisen voor Defensieopdrachten. Die is omgebouwd naar Algemene Beveiligingseisen voor Rijksoverheidsopdrachten, afgekort ABRO. En wat mot dat mot, laten we er het beste van maken. Dus een goede vertaling maken van een systematiek die vanuit een organisatie met een duidelijke commandostructuur komt, naar alle ministeries die samen een federatief stelsel vormen. Op inkoopgebied is dat het Rijksinkoopstelsel.
Vanaf medio 2023 werd ik actief betrokken bij het realiseren van die vertaling naar dat Rijksinkoopstelsel. Met om me heen een groot aantal collega's die net als ik dachten: `moet dat er nu ook nog bijkomen!' Sinds mijn nauwere betrokkenheid is mijn mening veranderd van ‘gij zult toch’ naar ‘gij mag’. Gij mag via het helpen invoeren van de ABRO, bijdragen aan een veiliger Nederland.
In elk geval doordat ik zelf aan de slag ging om vanuit Het Kwade te gaan redeneren: wat zou ik als kwaadwillend persoon kunnen aanrichten als ik mijn fantasie combineer met de technische mogelijkheden die een statelijke actor heeft?
Ik kan je verzekeren: heel veel. En dan kan ik waarschijnlijk nog niet de helft van de technische mogelijkheden verzinnen. Maar nee ik ga ze hier niet noemen. Zoals uit een Duitse campagne tijdens WWII: `Feind hört mit'.
Twee onveilige voorbeelden (waar iedereen kennis van heeft kunnen nemen), kan ik hier veilig noemen:
• We sluiten contracten af om psychologische profielen te ontwikkelen voor de leiding van overheidsorganisaties. Als die informatie over deze belangrijke personen niet goed wordt beheerd, worden zij kwetsbaar.
• We vragen een architectenbureau een nieuwe penitentiaire inrichting te ontwerpen. Het bureau krijgt alles te weten over de security, de routes, de bestemmingen, de locatie van (eventuele) wapens.
In deze gevallen is het van belang goed te onderzoeken hoe de contractspartij haar beveiliging heeft ingericht, zodat de informatie niet in handen komt van niet-gescreenden.
ABDO werd ABRO en dus Rijksoverheidsopdrachten. Inmiddels is het wel duidelijk dat naast andere overheden óók andere publieke organisaties iets vergelijkbaars zouden moeten hebben. Voor mij persoonlijk is duidelijk dat zelfs de nodige private ondernemingen een vergelijkbaar systeem voor de gehele toeleveringsketen zouden moeten hebben.
Moet je als andere overheid, publieke organisatie of private partij nu wachten tot je regels krijgt? Dat mag natuurlijk wel. Dat moet niet. Je kunt ook zelf bedenken om te kijken hoe de wind staat, en alvast mee te gaan waaien met die wind. Ook daarmee maken we Nederland een stukje veiliger.
Vul hier je gegevens in en ontvang de download in je mail
De kern van mijn werk? Alles zo eenvoudig maken dat zélfs ik het begrijp. Ik zoek altijd naar de essentie van een vraagstuk en vertaal die naar praktische, werkbare oplossingen in de weerbarstige praktijk. Ik zet me in voor de professionalisering van de publieke inkoop, met een nuchtere, niet-ambtelijke aanpak die duurzame impact maakt. Zo stond ik aan de basis van de leerstoel Publieke Inkoop aan de Universiteit Utrecht, verbeterde met TenderNed de vermelding van realistische gunningswaarden, en initieerde ‘Aanbesteden op 3A4’. Ook het vertalen van de inzichten van Daniel Kahneman naar de inkooppraktijk krijgt steeds meer navolging.”
